Czego się dowiesz z tego filmu

• 🧑‍🤝‍🧑 Co oznacza godność i szacunek — dlaczego każdy ma prawo być traktowany poważnie, niezależnie od wyglądu czy charakteru.
• 🚫 Jak rozpoznać wyśmiewanie i przemoc słowną — w klasie, na przerwie, w sieci, na TikToku czy w komentarzach.
• 🗣️ Jak reagować, gdy ktoś Cię rani słowami — prawo do powiedzenia „stop” i zgłoszenia tego dorosłemu.
• 💻 Hejt w internecie to nie żart — może być przestępstwem (zniewaga lub zniesławienie – art. 212 i 216 k.k.).
• ⚖️ Jak prawo chroni Twoją godność — Konstytucja, Konwencja o Prawach Dziecka, Kodeks Karny i Kodeks Cywilny.
• 🔄 Dlaczego odpowiedzialność działa w obie strony — jeśli Ty kogoś wyśmiewasz lub hejtujesz, też ponosisz konsekwencje.
• 🤍 Dlaczego różnorodność jest wartością — nikt nie ma prawa wyśmiewać Cię za wygląd, ubrania, sposób bycia czy zainteresowania.
• 🛡️ Twoje prawo do pomocy — możesz i powinieneś szukać wsparcia, gdy ktoś narusza Twoją godność.

Nagranie wideo

Autor nagrania: Angelika Raczkowska

Radca prawny wpisana na listę OIRP w Toruniu, absolwentka prawa i administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Ukończyła aplikację radcowską oraz studia podyplomowe z prawa pracy i prawa spółek na Uniwersytecie Warszawskim. Posiada uprawnienia mediatora sądowego. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym, spadkowym, pracy oraz gospodarczym, prowadząc kancelarię prawną w Płocku i obsługując zarówno klientów indywidualnych, jak i przedsiębiorców.

Transkrypcja

Cześć, nazywam się Angelika Raczkowska i jestem radcą prawnym. To znaczy, że znam się na prawie i pomagam ludziom rozwiązywać różne problemy prawne. Dziś porozmawiamy o czymś, co może zdarzyć się w szkole, w internecie, na boisku, właściwie wszędzie.

O czymś, co niby ma być tylko żartem, ale dla osoby, która to słyszy, wcale nie jest śmieszne. Porozmawiamy o szacunku i o tym, że każdy ma prawo być traktowany z godnością. Także Ty.

Zacznijmy od tego, co to właściwie znaczy. Godność to takie wewnętrzne poczucie, że jesteś ważny. Że zasługujesz na to, by inni Cię słuchali, żeby mówili do Ciebie z szacunkiem, żeby Cię nie obrażali ani nie wyśmiewali.

To nie znaczy, że każdy musi Cię lubić, ale znaczy, że nikt nie ma prawa Cię poniżać, krzyczeć na Ciebie bez powodu, wyzywać czy żartować w sposób, który Cię boli. A teraz pomyśl, czy ktoś kiedyś mówił do Ciebie coś, co Cię zabolało? Albo zażartował w inny sposób, który nie był zabawny, tylko przykry? Na przykład, aleś Ciebie nie zdara, nikt Cię nie lubi. Jesteś gruby, jesteś dziwny, masz dziwne ubrania.

Albo, co często się zdarza, ktoś powtórzył Twój błąd na głos, żeby się z Ciebie pośmiać. To czasem dzieje się w klasie, na przerwie, w sieci, na TikToku albo w komentarzach pod zdjęciem. To się nazywa hejt, przemoc słowna, wyśmiewanie lub poniżanie.

I nie, to nie jest w porządku. Jeśli ktoś Cię wyzywa, śmieje się z Ciebie albo mówi o Tobie rzeczy, które sprawiają, że czujesz się źle, to masz prawo zareagować. Masz prawo powiedzieć, nie mów tak do mnie, to mnie rani.

To nie jest śmieszne. I co bardzo ważne, masz prawo, a nawet obowiązek, powiedzieć o tym dorosłemu, któremu ufasz. To może być wychowawca, nauczyciel, pedagog, rodzic, babcia, ciocia, ktoś, kto Cię wysłucha i potraktuje poważnie.

Bo choć ktoś może powiedzieć, oj, przecież to był tylko żart, to Ty masz prawo czuć inaczej. Jeżeli jesteś świadki, że ktoś jest wyśmiewany, też masz prawo, a nawet obowiązek zareagować. A co jeśli obrażanie dzieje się w internecie? Na przykład ktoś robi o Tobie memy, nagrywa głupie filmiki albo wrzuca obraźliwe komentarze? To też nie jest wolność słowa, tylko hejt, który może być przestępstwem.

Tak, przestępstwem. W Polsce obowiązuje prawo, które chroni przed znieważaniem, poniżaniem, nękaniem także w internecie. Znieważenie i zniesławienie to przestępstwa z artykułów 212 i 216 Kodeksu Karnego.

Jeśli ktoś publicznie pisze nieprawdziwe, obraźliwe rzeczy o Tobie, może odpowiadać za to przed sądem. Tak samo jeśli ktoś Ci grozi, obraża lub Cię prześladuje. Można to zgłosić nawet na policję.

Ale zawsze warto najpierw porozmawiać z kimś dorosłym i poszukać pomocy. I teraz ważna rzecz. Jeśli Ty sam jesteś tą osobą, która wyśmiewa innych, złośliwie komentuje, robi obraźliwe filmiki albo publikuje czyjeś zdjęcia bez zgody, musisz wiedzieć, że również ponosisz za to odpowiedzialność.

Nawet jeśli jesteś nieletni. W takiej sytuacji nie odpowiadasz przed sądem karnym dla dorosłych, ale przed sądem rodzinnym, który może wydać decyzję wychowawczą, nadzorczą albo w poważniejszych przypadkach zastosować inne środki, nawet poprawcze. Pamiętaj, prawo działa w obie strony.

Chroni Cię, ale też wymaga od Ciebie szacunku wobec innych. Godność to nie jest tylko sprawa wychowania czy dobrego smaku. To jest Twoje prawo.

Prawo do godności i szacunku zapisane jest w Konstytucji. Tak, tej samej, która obowiązuje wszystkich w Polsce. Dotyczy dorosłych i dzieci.

Jest też zapisane w Konwencji o Prawach Dziecka, która mówi jasno. Dziecko ma prawo do ochrony przed wszelkimi formami przemocy fizycznej i psychicznej. Krzywdzenia, zaniedbania, obrażania czy upokarzania.

To prawo wynika także z Kodeksu Karnego oraz Kodeksu Cywilnego, który mówi o ochronie tzw. dóbr osobistych. Godność, dobre imię, poczucie bezpieczeństwa to wszystko są dobre osobiste, których nie wolno naruszać.

Nawet żartem. Pamiętaj to, że jesteś inny. Cichy, głośny, szybki, wolniejszy.

Masz okulary, piegi, inny kolor skóry. Nie lubisz sportu albo nosisz kolorowe ubrania. Nie jest powodem, by Cię wyśmiewać.

To nie jest powód, by Cię ranić. To powód, by Cię szanować. Za to, że jesteś sobą.

I to jest właśnie prawo do godności. Nigdy nie jesteś zbyt wrażliwy. Jeśli coś Cię zabolało, masz prawo mówić, że coś jest dla Ciebie nie w porządku.

Masz prawo szukać pomocy. Masz prawo do szacunku. Zawsze.

W domu, w szkole, sieci, wśród rówieśników. Jeśli ktoś Ci mówi inaczej, to się myli. Dziękuję Ci, że wysłuchałeś tego odcinka.

Jeśli coś takiego przytrafiło się Tobie, wiedz, że nie jesteś sam. Zgłoś się do dorosłego. Porozmawiaj.

Masz swoje prawa. I pamiętaj, prawo wcale nie jest nudne. Kiedy je znasz, to tak jakbyś miał w ręku instrukcję, jak się chronić.

To Twoja tarcza. A świadomość własnych praw to pierwszy krok do tego, żeby czuć się pewniej i bezpieczniej. Zawsze i wszędzie.

Do zobaczenia w kolejnym filmie.