Czego się dowiesz z tego filmu
W nagraniu poznasz konkretne sposoby, w jakie możesz aktywnie wpływać na życie swojej szkoły i lokalnej społeczności. Dowiesz się, jak wykorzystać prawo inicjatywy uczniowskiej, jak dobrze przygotować projekt (np. akcję charytatywną czy zmianę w szkolnej stołówce), jak działa dialog z dyrekcją, Radą Pedagogiczną i Radą Rodziców. Poznasz także zasady udziału w konsultacjach społecznych w gminie lub mieście, możliwości, jakie daje Młodzieżowa Rada Miasta lub Gminy oraz korzyści z zaangażowania obywatelskiego: rozwijanie odpowiedzialności, umiejętności komunikacji, pracy projektowej i lepsze rozumienie mechanizmów demokracji lokalnej.
Nagranie wideo
Autor nagrania: Bartosz Ryt
Bartosz Ryt — polski radca prawny i działacz sportowy, od 2025 roku pełni funkcję Prezesa Małopolskiego Związku Piłki Nożnej oraz zasiada w Zarządzie Polskiego Związku Piłki Nożnej. Uchodzi za jednego z liderów zmian w małopolskich strukturach piłkarskich, gdzie zastąpił wieloletnie władze i rozpoczął proces modernizacji organizacyjnej.
Transkrypcja
Dzisiaj razem zastanowimy się, jak możecie aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły i swojej okolicy. Opowiem Wam o tym, jakie prawa dają Wam możliwości inicjowania zmian od szkolnych pomysłów, przez konsultacje społeczne, aż po działalność w Młodzieżowej Radzie Miasta lub Gminy. Chcę pokazać, że każdy z Was ma realną moc wpływania na otoczenie i że Wasz głos naprawdę się liczy.
Zacznijmy od szkoły. To miejsce, w którym spędzacie większość dnia i gdzie często rodzą się najlepsze pomysły. Macie prawo inicjatywy, czyli zgłaszania własnych propozycji na ulepszenie życia szkolnego.
Pierwszym krokiem jest rozmowa z wychowawcą, pedagogiem lub dyrektorem szkoły. Zamiast powiedzieć, chcemy zbiórkę karmy, przygotujcie konkretny projekt. Określcie cel akcji, miejsce ustawienia pojemników na dary, harmonogram zbiórki, sposób kontaktu ze schroniskiem oraz osoby odpowiedzialne za poszczególne etapy.
Taka szczegółowa prezentacja pokazuje, że myślicie poważnie i zwiększa szansę, że Wasz pomysł zostanie zaakceptowany. Możecie także zwrócić się z pismem do Rady Pedagogii… Sorry. Możecie także zwrócić się z pismem do Rady Pedagogicznej lub do Rady Rodziców.
W niektórych szkołach to właśnie te ciała opiniują większe inicjatywy uczniowskie. Wasze propozycje mogą dotyczyć różnych obszarów. Zmiany menu w stołówce na bardziej urozmaicone i zdrowe potrawy, wzbogacenia księgozbiorów w bibliotece o nowości czy książki autorów lokalnych, stworzenia kącika relaksu z roślinami i grami planszowymi, a także organizacji warsztatów czy wydarzeń tematycznych, np. Dnia Nauki, Dnia Języków Obcych czy Pokazu Talentów.
Kluczowe jest, byście przygotowali argumenty, np. dowody na to, że zdrowe posiłki poprawią koncentrację albo dane o zainteresowaniu czytelników nowymi tytułami.
Pamiętajcie, że liczy się dialog. Wysłuchajcie uwag nauczycieli i kolegów, bądźcie otwarci na dyskusję i gotowi na kompromisy. Wyjdźmy teraz poza mury szkoły i porozmawiajmy o konsultacjach społecznych.
To narzędzie, które pozwala każdemu mieszkańcowi, również Wam, zabrać głos w sprawach lokalnych. Kiedy gmina lub miasto planuje remont ulicy, budowę ścieżek rowerowych, placu zabaw albo zmiany w planie przestrzennym, ma obowiązek zasięgnąć opinii mieszkańców. Informacje o konsultacjach znajdziecie na stronach internetowych urzędu, w Biuletynie Informacji Publicznej, na miejskich tablicach ogłoszeń oraz w mediach społecznościowych.
Mogą to być spotkania otwarte, na które przychodzicie, słuchacie prezentacji urzędników, zadajecie pytania i zgłaszacie uwagi.
Alternatywnie można wypełnić ankietę online lub wysłać pismo przez internet. Wasz głos może decydować, czy w parku pojawią się nowe ławki, jakie drzewa zostaną posadzone, czy gdzie stanie scena festynowa.
Pamiętajcie, że nawet krótka wypowiedź czy sugestia w ankiecie ma znaczenie. Urzędnicy często analizują setki opinii, by wybrać najlepsze rozwiązanie.
Sercem młodzieżowej aktywności są Młodzieżowe Rady Miasta i Gminy. To ciała doradcze, działające przy radach dorosłych, w których skład wchodzą uczniowie wybrani przez rówieśników w demokratycznych wyborach.
Młodzieżowa Rada Miasta zbiera potrzeby i pomysły młodzieży, analizuje je, przygotowuje opinie i uchwały, a następnie przekazuje je władzom lokalnym, radnym i burmistrzowi lub wójtowi. Dzięki temu Wasze postulaty mają formalną ścieżkę wdrażania.
Mogą dotyczyć budowy bezpiecznych ścieżek rowerowych, skateparku, przestrzeni co-workingowej dla uczniów, czy wsparcia działań ekologicznych, np. programu sadzenia drzew w szkołach.
Rady te mogą również współtworzyć lokalny budżet obywatelski młodzieży, w ramach którego sami decydujecie, na jakie projekty przeznaczyć część środków z kasy gminy.
Aby dołączyć do rady, śledźcie ogłoszenia w swoich szkołach. Zwykle kilka razy w roku organizowane są wybory. Musicie zebrać poparcie kolegów, opracować program wyborczy i przedstawić go podczas spotkań czy na plakatach w szkołach.
Po kampanii następują głosowania. To Wy decydujecie, kto będzie reprezentować młodzież.
Nawet jeśli nie zostaniecie wybrani, możecie wspierać radę jako wolontariusze, pomagać w organizacji wydarzeń, prowadzeniu kampanii informacyjnej czy zbieraniu ankiet od rówieśników.
Dlaczego warto angażować się w te formy działania? Po pierwsze, uczycie się odpowiedzialności obywatelskiej. Rozumiecie, że Wasze pomysły mają znaczenie i że wspólne działanie przynosi lepsze rezultaty.
Po drugie, doskonalicie umiejętności komunikacji. Argumentujecie swoje racje, słuchacie innych, uczycie się negocjacji i kompromisu.
Po trzecie, zdobywacie praktyczne doświadczenie w działaniu organizacyjnym i projektowym, co przyda się Wam później w pracy czy na studiach.
Po czwarte, poznajecie mechanizmy demokracji lokalnej, jak funkcjonują urzędy, rady, jak przebiegają procesy decyzyjne.
To unikalna lekcja życia publicznego, której nie da się nauczyć z podręcznika.
Pamiętajcie, mój głos się liczy, to nie tylko slogan, lecz realne prawo każdego obywatela, również młodego.
Zachęcam Was do odwagi i kreatywności. Formułujcie pomysły, zbierajcie informacje, rozmawiajcie z rówieśnikami, nauczycielami i urzędnikami.
Dzięki temu razem stworzymy szkołę i okolicę, w której każdy czuje się wysłuchany, zaangażowany i ważny.
Nie czekajcie, aż ktoś inny to zrobi.
Podejmijcie inicjatywę już dziś.