Czego się dowiesz z tego filmu

• 🏛️ Kto naprawdę rządzi w Unii Europejskiej — poznasz główne instytucje UE i ich role.
• ⚙️ Za co odpowiada Komisja Europejska — inicjowanie przepisów, nadzór nad ich wdrażaniem, budżet i reprezentowanie UE na świecie.
• 👥 Kim są komisarze i jak są wybierani — kompetencje, niezależność i zasada działania „dla całej UE”.
• 🏔️ Czym zajmuje się Rada Europejska — szefowie państw wyznaczający kierunek i priorytety polityczne UE.
• 🗳️ Jak działa Rada Unii Europejskiej — ministrowie z państw UE współtworzący prawo wraz z Parlamentem Europejskim.
• 📘 Parlament Europejski w pigułce — jedyna ponadnarodowa instytucja wybierana w wyborach bezpośrednich.
• 🔗 Dlaczego instytucje UE muszą współpracować — wspólny proces decyzyjny i konsultacje dla dobra obywateli.
• 🌍 Jak decyzje UE powstają w praktyce — od propozycji Komisji po uzgodnienia w Radzie i PE.

Nagranie wideo

Autor nagrania: Wojciech Kiełbasiński

Specjalizuje się w obszarach prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, prawa sportowego oraz doradztwa regulacyjnego i compliance. Posiada bogate doświadczenie w doradztwie na rzecz uczelni wyższych oraz rektorów i doktorantów, pełniąc m.in. funkcję Rzecznika Praw Doktoranta Krajowa Reprezentacja Doktorantów w latach 2021–2025. Jest autorem komentarza do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz licznych publikacji naukowych i szkoleniowcem w zakresie procedur awansu naukowego, ewaluacji jakości kształcenia i systemu świadczeń dla studentów. Laureat nagrody specjalnej w konkursie Rising Stars Prawnicy – liderzy jutra 2023.

Transkrypcja

Cześć, witam Was w kolejnej wspólnej podróży po Europie. Nazywam się Wojciech Kiełbasiński, jestem radcą prawnym. Tym razem zaglądamy od kuchni na to, jak działa Unia Europejska i kto właściwie podejmuje decyzje.

Wszeliście pewnie o różnych instytucjach. Komisja Europejska, Rada Unii Europejskiej, Rada Europejska, Parlament Europejski. Brzmi skomplikowanie? W pierwszej chwili być może tak, ale spokojnie, wspólnie rozłożymy to na czynniki pierwsze.

Kto rządzi w Unii Europejskiej? W Unii Europejskiej funkcjonuje zespół instytucji, z których każda pełni wykośloną rolę. Trochę jak w drużynie piłkarskiej, gdzie każdy ma inne zadanie, ale wszyscy grają do jednej bramki. Naszą podróż rozpoczynamy od Komisji Europejskiej, której główną siedzibą jest Bruksela.

Komisja Europejska jest organem wykonawczym Unii Europejskiej. Do jej głównych zadań należy proponowanie nowych przepisów i strategii politycznych, nadzorowanie ich zrażania oraz zarządzanie budżetem Unii Europejskiej. Jak wskazuje Unia Europejska, Komisja dba również o prawidłowe stosowanie strategii politycznych i przepisów Unii Europejskiej we wszystkich krajach członkowskich, negocjuje umowy międzynarodowe w imieniu Unii i przydziela środki finansowe.

Co więcej, reprezentuje interesy Unii na arenie międzynarodowej, co zapewnia spójne podejście wśród państw członkowskich. Kadencja Komisji wynosi 5 lat. Procedura wyboru członków jest dość skomplikowana, a określają ją przepisy traktatowe Unii Europejskiej.

Czasami mówi się, że Komisja jest organem podatno-narodowym, jej członków charakteryzują odpowiednie kwalifikacje i całkowita niezależność, szczególnie od rządów państw, których są obywatelami. Komisja to taki silnik, który napędza Unię Europejską do działania. Komisja ma oczywiście przewodniczącego oraz komisarzy z każdego kraju członkowskiego, którzy odpowiadają za różne obszary, np.

środowisko. Co ważne, Komisja działa w interesie całej Unii, a nie poszczególnych państw. Dowiedzieliście się już trochę o Komisji Europejskiej, więc czas przejść do kolejnych organów.

Spróbujmy porównać sobie Radę Europejską i Radę Unii Europejskiej. Rozpoczniemy od Rady Europejskiej. Nadaje ona Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne kierunki i priorytety polityczne, co istotne nie pełni funkcji prawodawczej.

W jej skład wchodzą szefowie państw lub rządów państw członkowskich, jak również jej przewodniczący oraz przewodniczący komisji. Można powiedzieć, że Rada Europejska to takie spotkanie szefów wszystkich szefów w Unii Europejskiej. Ustalają wizje i najważniejsze cele, ale na co dzień nie uchwalają konkretnych przepisów.

W jej pracach uczestniczy wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Rada Europejska zbiera się dwa razy w ciągu półrocza, zwoływana jest przez jej przewodniczącego. Jeżeli wymaga tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, aby każdemu z nich towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego komisji – członek komisji.

Jeżeli sytuacja tego wymaga, przewodniczący zwołuje nadzwyczajne posiedzenia Rady Europejskiej. O ile traktaty nie stanowią inaczej, Rada Europejska podejmuje decyzję w drodze konsensusu. Czym natomiast zajmuje się Rada Unii Europejskiej dla porównania? To właśnie ona wspólnie z Parlamentem Europejskim pełni funkcję prawodawczą, a ponadto budżetową.

Co więcej, to także zadania związane z określeniem polityki i koordynacji zgodnie z warunkami przewidzianymi w traktatach. W skład Rady wchodzi jeden przedstawiciel szczebla ministerialnego z każdego państwa członkowskiego upoważniony do zaciągania zobowiązań w imieniu rządu państwa tego członkowskiego, który reprezentuje oraz do wykonywania prawa głosu. O ile traktaty nie stanowią inaczej, Rada stanowi większością kwalifikowaną.

O Parlamencie Europejskim nie będziemy szeroko opowiadać. Zainteresowanych odsyłam do zapoznania się z materiałem wideo pod tytułem Masz wpływ? Po co nam wybory do Parlamentu Europejskiego? Przypomnę tylko, że Parlament Europejski jest jedynym na świecie ponadnarodowym zgromadzeniem w wybieranym wyborach bezpośrednich. Parlament Europejski reprezentuje interesy obywateli Unii Europejskiej na szczeblu europejskim.

Jak widzicie, każdy organ ma określoną rolę. Nie oznacza to jednak, że nie współpracują one ze sobą, wręcz przeciwnie. Kluczowe decyzje konsultowane są przez wiele osób, co w efekcie ma doprowadzić do podejmowania jak najlepszych decyzji dla wszystkich obywateli Unii Europejskiej.